ಮುಂಬೈ:
ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಾಘ್ ನಖ್ 1659 ರಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೇನಾಪತಿ ಅಫ್ಜಲ್ ಖಾನ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಬಳಸಿದ ‘ಹುಲಿ ಉಗುರು’ ಆಯುಧವು ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿಂದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮರಳಲಿದೆ.
ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು 1820 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದ ನಂತರ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ʼವಾಘ್ ನಖ್ʼ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಿದೆ.
ಈ ವರ್ಷದ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ 350 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ʼಹುಲಿ ಪಂಜʼವನ್ನು ಲಂಡನ್ನಿಂದ ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ತರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನು ಲಂಡನ್ನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಬೈ ನಗರದ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ (ಸಿಎಸ್ಎಂವಿಎಸ್), ಸತಾರಾದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ನಾಗ್ಪುರದ ಕೇಂದ್ರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಲಾಸ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಘ್ ನಖ್ ಆಯುಧವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವ ಸುಧೀರ ಮುಂಗಂತಿವಾರ್ ಅವರು ಮಂಗಳವಾರ ಲಂಡನ್ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲಿದ್ದು, ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಸ್ತ್ರದ ವಾಪಸಾತಿಗಾಗಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿರುವ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ವಾಘ್ ನಖ್ ಅನ್ನು ಇಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಪ್ರತಾಪಗಢ ಕದನ ಮತ್ತು ವಾಘ್ ನಖ್ (ಹುಲಿ ಉಗುರು) ಪಾತ್ರ
1659 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಾಪಗಢ ಕದನದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಅಫ್ಜಲ್ ಖಾನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು, ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಶಿವಾಜಿಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಯಿತು. ಮರಾಠಾ ಸೈನಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಪಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಮರಾಠರ ವಿಜಯವು ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಅದ್ಭುತ ಮಿಲಿಟರಿ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗೆ ಶಿವಾಜಿಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತಾಪಗಢ ಕೋಟೆಯ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿಯು ಅಫ್ಜಲ್ ಖಾನ್ನನ್ನು ಕೊಂದ ಘಟನೆಯು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಿದೆ, ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ಅಂದಿನಿಂದ ಜಾನಪದದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಸಾಲದ ಮೇಲೆ ವಾಗ್ ನಖ್ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ?
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಎರಡೂ, “ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವೀಯತೆ” ಮತ್ತು “ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಇತಿಹಾಸ” (“common humanity” and “shared history”) ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಅವರು ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ “ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ವೀಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು “ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು” ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ತನ್ನ ಪರಂಪರೆ ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದೆ.
ನವದೆಹಲಿಯು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ” ಯನ್ನು ಆಶಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಬ್ಬರು ಮೇ 2023 ರಲ್ಲಿ ಪೊಲಿಟಿಕೊದಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
