ನವದೆಹಲಿ: ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಲೋಕಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸದ್ಯದ 543 ರಿಂದ 850ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.
ಸದಸ್ಯ ಬಲದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕರಡು ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸಂಸದರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಈ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೂರು ದಿನಗಳ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ.
ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ. 33 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಈ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊಸ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 815 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ 35 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯ ಬಲ 850 ಕ್ಕೆ ಏರಲಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು 2029 ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಕೋಟಾವನ್ನು ಸುಗಮವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಆಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಆತಂಕ
ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ವಿಪಕ್ಷಗಳು ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿ (AAP), ಆರ್ ಜೆಡಿ (RJD) ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ (DMK) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನವೀಕೃತ 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಅಲ್ಲದೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ “ಕೋಟಾದೊಳಗೆ ಕೋಟಾ” ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ‘ಇಂಡಿಯಾ’ (INDIA) ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಪಕ್ಷಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯನ್ನು ಕೋರಲಿವೆ ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ ಅವರ ದೆಹಲಿಯ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರ ಸಭೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣೆ ಎದುರಿಸಲಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (TMC) ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ ನಾಯಕರು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಸವಾಲುಗಳು
ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದ ಡೆರೆಕ್ ಒ’ಬ್ರೇನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದು, “ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿಗಿಂತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ” ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 16 ರಂದು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?” ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 23 ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ 29 ರಂದು ನಡೆಯಲಿರುವ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅಧಿವೇಶನ ಕರೆದಿರುವ ಸಮಯದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯತ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಅಗತ್ಯವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡಲು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.
ಗುರುವಾರ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ 131ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ, ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಮಸೂದೆ, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿಯಮ ಬದಲಾವಣೆ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಈ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಸರಕಾರದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆತಂಕವೇನು?
ಸರಕಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಮಸೂದೆಯ ಕರಡು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದಷ್ಟೇ ಇತ್ತು. ಇದು ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಕೇವಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ನಡೆದರೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿರುವ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿವೆ ಎಂಬುದು ಈ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ.
ಕೇಂದ್ರದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಏನು?
ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಸರಕಾರದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ, "ಮಸೂದೆಯ ಕರಡನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ. ಮರುಹಂಚಿಕೆಯ ಬಳಿಕ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳು ಶೇ. 50ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಅವರು, "ಪ್ರಸ್ತುತ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ 39 ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಅದು 58ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ಕೇರಳದ 20 ಸ್ಥಾನಗಳು 30ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯದ ಈಗಿನ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಂಗೀಕಾರ ಹೇಗಾಗಲಿದೆ?
ಮೊದಲಿಗೆ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಿಕ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಸೂದೆಗಳ ಮಂಡನೆ. ಬಳಿಕ ಇದರ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದು, ಮತಕ್ಕೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರೆಯಲು ಹಾಜರಿರುವ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ 3ನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಸಂಸದರು ಪರವಾಗಿ ಮತ ಹಾಕಬೇಕು. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 540 ಸಂಸದರಿದ್ದು, 3ನೇ 2ರಷ್ಟು ಬಹುಮತಕ್ಕೆ 362 ಮತಗಳ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ. ಎನ್ಡಿಎ 293 ಸದಸ್ಯ ಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಇಂಡಿಯಾ ಕೂಟ 234 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪಕ್ಷೇತರ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆತರೂ ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೇ ಈ ಮಸೂದೆ ಅಂಗೀಕಾರ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ 3ನೇ 2ರಷ್ಟು ಬಹುಮತಕ್ಕೆ 160 ಮತಗಳ ಅಗತ್ಯ ಇದ್ದು, ಎನ್ಡಿಎ 120, ಇಂಡಿಯಾ 110 ಸದಸ್ಯ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಯಾವ ಮಸೂದೆ? ಯಾಕಾಗಿ?
1.131ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ: ಲೋಕಸಭೆ ಸ್ಥಾನ 543ರಿಂದ 850ಕ್ಕೇರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವ. ಇದು ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ಬಳಿಕ ಮಹಿಳೆಯ ರಿಗೆ ಶೇ. 33 ಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿ.
2.ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮಸೂದೆ: 2026ರ ವರೆಗೆ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಾರದು ಎಂಬ 2002ರ ಕಾನೂನು ರದ್ದು ಮಾಡುವ ಮಸೂದೆ. ಜತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಗಣತಿ ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಮರು ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮ ಬದಲಿಸಿ, ಯಾವ ಗಣತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನೀಡುವ ಮಸೂದೆ.
3.ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ: ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ.33 ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮಾಡಲು ಮಂಡಿಸಲಾಗುವ ಮಸೂದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಾನ 42ಕ್ಕೇರಿಕೆ?
ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಬುಧವಾರ ನೀಡಿರುವ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯಂತೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕವು ಪ್ರಸ್ತುತ 28 ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಸೂತ್ರದಂತೆ 28ರ ಶೇ.50ರಷ್ಟು ಅಂದರೆ 14 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಟ್ಟು ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 42ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ.
